Güneşli Bir Gün Bir eğitimcinin dünyası
Bazı duygular vardır; ortaya çıktığı anda insanlar hemen “kötü”, “yanlış” ya da “zayıflık” etiketi yapıştırır. Oysa bir duygunun zor olması, onun gereksiz olduğu anlamına gelmez. YAZBEG ile 36 Hafta 36 Görev’in 16. haftasında öğrenciler bu kez bir duyguyu savunma metni yazarak duygulara başka bir çerçeveden bakmayı deniyor: Duyguyu “yok edilecek bir şey” gibi değil, bir işaret ve bir bilgi kaynağı gibi ele alıyorlar.
🟢 İLKOKUL — Bir Duyguyu Savunuyorum
Görev
İnsanların genellikle sevmediğini düşündüğün bir duyguyu seç ve bu duygunun neden aslında işe yarar olabileceğini anlatan kısa bir yazı yaz. Burada amaç “hikâye anlatmak” değil; duygunun ne işe yaradığını fark edip basit gerekçelerle açıklamak.
Öğrenci Yönergesi
İnsanların sevmediğini düşündüğün bir duyguyu seç. Örneğin: öfke, kıskançlık, utanç, korku, suçluluk, kaygı. Şimdi o duygunun neden önemli olabileceğini anlatan kısa bir yazı yaz.
Aşağıdaki cümle başlatıcılarını kullanabilirsin:
- “İnsanlar … duygusunu sevmeyebilir çünkü…”
- “Ama aslında … duygusu bize … gösterir.”
- “Bu duygu olmasaydı … zor olurdu.”
- “Bu yüzden … duygusu gereklidir.”
Düşünmen için Mini Soru Listesi
- İnsanlar bu duyguyu neden sevmiyor olabilir?
- Bu duygu bize neyi fark ettirir?
- Bu duygu olmasaydı ne eksik olurdu?
Öğretmen Açıklamaları
AMAÇ
Öğrencilerin bir duyguyu iyi-kötü diye etiketlemek yerine, duygunun işlevini fark etmesi; basit gerekçelerle düzenli cümleler kurarak kısa bir açıklama metni yazması.
YÖNTEM
- Sınıfta “haksız yere kötü bilinen duygular” listesi oluşturulur.
- Öğrenciler tek bir duyguyu seçip 2–3 gerekçeyi sözlü olarak paylaşır.
- Yazımda şu sıra izlenir: Neden sevilmiyor ?→ Ne işe yarar? → Olmasa ne olurdu?
- Paylaşımda “Bu duygu bize neyi gösteriyor?” sorusu sorulur.
İPUCU
Öğrenciler metni hikâyeye çevirmeye meyledebilir. “Bir gün ben…” diye başlamamaları için başlatıcı cümleleri görünür tutmak işe yarar.
Öğrencilere mutlaka: “Bu çalışmada duyguları savunuyoruz. Duygular normaldir; ama bu duygularla başkalarına zarar vermek doğru değildir.” açıklamasını yapın.
🟡 ORTAOKUL — Bir Duygunun Savunması
Görev
Çoğu kişinin yanlış anladığını düşündüğün bir duyguyu seç ve onu savunma metni yazarak anlat. Bu görev; görüşü gerekçelendirme, karşı görüşü sezdirerek yanıtlama ve metin boyunca tutarlı bir pozisyonda kalma becerilerini destekler.
Öğrenci Yönergesi
İnsanların genellikle yanlış anladığını düşündüğün bir duyguyu seç. Bu duygunun neden anlaşılması gereken bir duygu olduğunu savunan kısa bir metin yaz.
Yazında:
- En az iki gerekçe kullan.
- Karşıt görüşlere yer ver.
- Net bir tutum sergile.
Düşünmen için Mini Soru Listesi
- İnsanlar bu duyguyu hangi sözlerle eleştiriyor?
- Bu eleştiriler neden eksik olabilir?
- Bu duygu bize neyi haber verir?
- Bu duygu bastırılırsa neye dönüşebilir?
- Bu duyguya nasıl yaklaşmak daha doğru olur?
Öğretmen Açıklamaları
AMAÇ
Öğrencilerin bir duygu hakkında gerekçeli bir savunma kurması; karşı görüşe kısa yanıt vererek argümanını güçlendirmesi; “anlatı” yerine “gerekçeli metin” yazma pratiği yapması.
YÖNTEM
- Ön yazma: “Bir duygu ne zaman haksız yere kötü ilan edilir?” tartışması.
- Öğrenciler 1 duygu + 2 gerekçe + 1 karşı görüş notu hazırlar.
- Önerilen akış: “duygu kötü görülür → oysa… (gerekçe 1) → ayrıca………..(gerekçe 2) → bazıları şöyle diyebilir… ancak… → sonuç”
- Paylaşım sorusu: “Bu savunmayı dinlerken hangi düşüncen değişti?”
İPUCU
“Oysa…”, “Asıl sorun…”, “Bu yüzden…” bağlaçları savunma metninin omurgasını kurar. Öğrencilerin bu üç ifadeyi en az birer kez kullanması metni toparlar.
Öğrencilerden, duygunun kendisiyle bu duygu adına yapılan davranışları ayırt etmeleri beklenir. Metin, duyguyu savunur; zararlı davranışları değil.
🔴 LİSE — Bir Duygunun Toplumsal Savunması
Görev
Olumsuz etiketlenen bir duyguyu seç ve onu yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de ele alarak savun. Amaç, “duygudan kurtulmak” fikri yerine “duyguyla ilişki kurmak” fikrini tartışmaya açmak.
Öğrenci Yönergesi
Toplumda genellikle olumsuz algılanan bir duyguyu seç. Bu duygunun neden bastırılmaması, aksine anlaşılması gereken bir deneyim olduğunu savunan bir metin yaz.
Metninde şu üç katman mutlaka olsun:
- Bu duyguya yönelik yaygın yargı
- Duygunun birey için işlevi
- Bastırıldığında ortaya çıkabilecek sonuçlar
Düşünmen için Mini Soru Listesi
- Bu duygu hangi durumlarda ortaya çıkar ve neyin işaretidir?
- Toplum bu duyguyu hangi kelimelerle etiketler?
- Bu etiketler hangi varsayımlara dayanır?
- Bastırma, bu duyguyu hangi davranışlara dönüştürebilir?
- “Sağlıklı yaklaşım” ne olabilir?
Öğretmen Açıklamaları
AMAÇ
Öğrencilerin duygu kavramını toplumsal yargılarla birlikte analiz etmesi; savunma metninde gerekçe–karşı görüş–sonuç yapılarını bilinçli kullanması.
YÖNTEM
- “Etiketler listesi” çalışması: zayıflık, aşırılık, kontrolsüzlük vb.
- Metin planı üç katmanda hazırlanır: yargı → işlev → sonuç
İPUCU
“Sorun duygunun kendisi değil, onunla kurulan ilişkidir.” cümlesi, öğrencilerin savunmayı kişiselleştirmeden kavramsallaştırmalarına yardımcı olur.
Bu görevde savunulan şey, duygunun var olma hakkı ve işlevidir. Duygular gerekçe gösterilerek yapılan bireysel ya da toplumsal zararlar bu savunmanın kapsamı dışındadır.
Aysun Yağcı
