33.Hafta Yazma Konuları: 5 Haziran Dünya Çevre Günü

YAZBEG’le 36 Hafta 36 Görev’in 33. haftasında öğrencileri, 5 Haziran Dünya Çevre Günü vesilesiyle çevreye başka bir gözle bakmaya davet ediyoruz. Bu hafta yazma görevlerini üç farklı ve yaratıcı metin türüyle kurguladık. İlkokul öğrencileri doğanın kaybolan bir değerini “kayıp eşya ilanı” biçiminde yazacak. Ortaokul öğrencileri tüketim alışkanlıklarını sorgulayan bir “tersine reklam” metni hazırlayacak. Lise öğrencileri ise insanlığın Dünya’yı nasıl kullandığını eleştirel bir bakışla inceleyen “kullanım hatası raporu” hazırlayacak.

🟢 İLKOKUL

Görev: Doğanın Kayıp Eşya İlanı

Öğrenci Yönergesi:

Doğada kaybolduğunu düşündüğün bir şey seç ve onun için bir kayıp eşya ilanı yaz.

Bu kaybolan şey temiz hava, kuş sesleri, gölgelik ağaçlar, berrak denizler, yemyeşil çimenler, serin rüzgâr, toprağın kokusu ya da doğaya ait başka bir güzellik olabilir.

İlanında kaybolan şeyin ne olduğunu, en son nerede görüldüğünü, neden önemli olduğunu ve onu bulmak için insanların ne yapması gerektiğini anlat.

Düşünmen İçin İpuçları:

• Doğada eskisi kadar sık görmediğin, duymadığın ya da hissetmediğin bir şey var mı?
• Kaybolan şey yalnızca bir nesne olmak zorunda değil. Bir ses, bir koku, bir renk ya da bir duygu da olabilir.
• İlanın kısa ama dikkat çekici olsun.
• Okuyan kişi, ilanı bitirdiğinde “Ben bunun için ne yapabilirim?” diye düşünsün.

Öğretmen Açıklaması:

Bu görev, öğrencilerin çevre sorunlarını doğrudan bilgi verici bir metinle değil, yaratıcı bir ilan türüyle düşünmelerini sağlar. “Kayıp eşya ilanı” biçimi, çocukların çevredeki değişimi fark etmelerine yardımcı olur. Öğrenci “Doğada ne eksiliyor?” sorusuna odaklandığında temiz hava, kuş sesi, gölge, su ve yeşil alan gibi somut, duyusal unsurlar üzerinden çevre bilinci geliştirir.

Amaç:

Öğrencilerin çevredeki değişimleri fark etmeleri, doğaya ait bir değerin önemini açıklamaları ve kısa, dikkat çekici bir ilan metni yazmaları amaçlanır.

Yöntem:

Derse “Doğada bir şey kaybolsaydı bu ne olurdu?” sorusuyla başlanabilir. Öğrencilerin cevapları tahtaya yazılır. Ardından birkaç örnek başlık oluşturulur: “Kayıp: Temiz Hava”, “Aranıyor: Kuş Sesleri”, “Denizin Mavisi Nerede?” Öğrenciler seçtikleri başlık üzerinden kısa ilan metinlerini yazar.

İpucu:

İlanın sonunda küçük bir çözüm çağrısı bulunabilir: “Görenlerin ağaç dikmesi, çöplerini yere atmaması ve suyu dikkatli kullanması rica olunur.”

🟡 ORTAOKUL

Görev: Tersine Reklam: Satın Alma, Düşün!

Öğrenci Yönergesi:

Reklamlar genellikle bize bir ürünü almamız gerektiğini söyler. Bu görevde bunun tersini yapacaksın. Bir ürün seç ve insanları o ürünü gereksiz yere tüketmemeye çağıran kısa bir tersine reklam metni yaz.

Düşünmen İçin İpuçları:

• Bu ürün neden bu kadar sık kullanılıyor?
• İnsanlar bu ürünü alırken neyi düşünmüyor olabilir?
• Bu ürünün doğaya verdiği zararı kısa ama etkili bir cümleyle nasıl anlatabilirsin?
• Reklamın suçlayıcı olmadan düşündürücü olabilir mi?
• Daha çevre dostu bir seçenek önerebilir misin?

Öğretmen Açıklaması:

Bu görev, öğrencilerin reklam dilini tersine çevirerek tüketim alışkanlıklarını sorgulamalarını sağlar. Öğrenciler bir ürünü övmek yerine, o ürünün gereksiz ya da bilinçsiz kullanımını eleştiren kısa ve etkili bir metin oluşturur. Böylece yazma görevi çevre bilinciyle birlikte medya okuryazarlığına da bağlanır.

Amaç:

Öğrencilerin tüketim alışkanlıkları ile çevre sorunları arasında ilişki kurmaları ve ikna edici kısa bir metin yazmaları amaçlanır.

Yöntem:

Derse birkaç reklam sloganı incelenerek başlanabilir. Öğrencilere reklamların genellikle ürünü cazip gösterdiği hatırlatılır. Ardından “Bu kez amacımız satmak değil, düşündürmek.” denerek tersine reklam mantığı açıklanır. Öğrenciler bir ürün seçer, ürünün çevreye etkisini düşünür ve kısa reklam metinlerini yazar.

İpucu:

Öğrencilerin yalnızca “Bu ürünü kullanma.” demek yerine, okuru düşündüren ve alternatif sunan bir metin yazmaları desteklenebilir. Örneğin “Plastik şişe alma.” yerine “Bugün bir plastik şişe daha almak yerine matarana şans ver.” gibi daha etkili ve uygulanabilir cümleler kurmaları sağlanabilir.

🔴 LİSE

Görev: Dünya Kullanım Hatası Raporu

Öğrenci Yönergesi:

Dünya’yı büyük, karmaşık ve herkesin ortak kullandığı bir sistem gibi düşün. Bu sistem bize hava, su, toprak, ormanlar, denizler, canlı çeşitliliği ve yaşam alanı sunuyor. Ancak insanlar bu sistemi her zaman doğru kullanmıyor.

Bu görevde, insanlığın Dünya’yı kullanırken yaptığı hataları inceleyen bir “kullanım hatası raporu” yazacaksın. Raporun ciddi, ironik ya da eleştirel bir dille yazılabilir. Amacın, Dünya’nın hangi açılardan yanlış kullanıldığını göstermek ve bu hatalar düzeltilmezse neler olabileceğini düşündürmek.

Düşünmen İçin İpuçları:

• İnsanlık Dünya’yı hangi açılardan yanlış kullanıyor?
• Bu hatalar yalnızca bireysel davranışlardan mı kaynaklanıyor, yoksa daha büyük sistemlerle de ilişkili mi?
• Raporda hangi kullanım hatasını en önemli sorun olarak göstermek istersin?
• Risk düzeyini nasıl gerekçelendirirsin?
• Raporun sonunda yalnızca uyarı mı yapacaksın, yoksa çözüm önerileri de sunacak mısın?

Öğretmen Açıklaması:

Bu görev, lise öğrencilerinin çevre sorunlarını yaratıcı ama eleştirel bir rapor diliyle değerlendirmelerine olanak tanır. “Kullanım hatası raporu” biçimi, çevre konusunu alışılmış deneme ya da kompozisyon yapısından çıkarır. Öğrenci Dünya’yı ortak kullanılan bir sistem olarak düşünür; insan davranışlarını, tüketim alışkanlıklarını ve toplumsal kararları bu sistem üzerindeki etkileriyle birlikte değerlendirir.

Amaç:

Öğrencilerin çevre sorunlarını çok yönlü analiz etmeleri, neden-sonuç ilişkileri kurmaları, eleştirel bir rapor dili kullanmaları ve çözüm önerileri geliştirmeleri amaçlanır.

Yöntem:

Derse “Bir cihazı yanlış kullandığımızda ne olur?” sorusuyla başlanabilir. Öğrencilerden telefon, bilgisayar, araba ya da ev aleti gibi örnekler vermeleri istenir. Ardından bu düşünce Dünya’ya aktarılır: “Peki Dünya’yı yanlış kullanmak ne demektir?” Öğrenciler önce kullanım hatalarını listeler, ardından bu hataları rapor başlıkları altında düzenleyerek metinlerini yazar.

İpucu:

Öğrencilerin raporu yalnızca mizahi bir metne dönüştürmemesine dikkat edilebilir. İroni kullanılabilir; ancak metnin çevre sorunlarını gerçekten analiz eden, riskleri gerekçelendiren ve çözüm öneren bir yapıda olması beklenmelidir. Özellikle “Kullanıcı: insanlık” ifadesi üzerinden bireysel ve kurumsal sorumluluk birlikte tartışılabilir.

Aysun Yağcı